sabato 16 settembre 2017

Duke lexuar Giulian...



Duke lexuar Giulian…

Shënime mbi librin “Nga zemra në qiell” dhe autoren Giulia Poli Disanto


Nga Timo Mërkuri


Nisma e shtëpisë botuese “Milosao”  për  botimin e kolanës “Poetë bashkëkohorë të Mesdheut” është  për tu brohoritur si fillimi i një feste. Dhe nisja e kësaj kolane me poetë italianë është një fillim sa i mbarë aq dhe i bukur.

Kjo kolanë vjen në një kohë kur poezia shqipe e përfshirë nga kaosi postkomunist  e kërkon  shtegun e  “aratisjes” nga “kampi” i letërsisë së realizmit socialist,  te antikomu -nizmi dhe atdhedashurinë te nacionalizmi, madje edhe duke u ngujuar në këto tema  si në kullën e Oso Kukës në Vraninë. Por dhe aty, në vend që të shohë së paku nga frëngjitë si shëtit pranvera nëpër fusha a si këndojnë zogjtë nëpër pemë, hymnizon dëshirën kush edhe si do ta ndezë fuçinë e barutit, si moment heroizmi.

Por ja që poetët italianë na paraqesin një tjetër dimension shikimi të jetës, atë të shikimit të botës nëpërmjet pikës së lotit dhe jo nëpërmjet  gjakut të plagëve.

Një ndër këta poetë është edhe Giulia Poli Disanto, takimi me poezinë e të cilës të meh frymën qysh në vargun e parë me fuqinë metaforike që mbart….
Më lë pa frymë poezia
porti i fundit
ku dhimbja të depërton ndër vena

E lexova këtë varg dhe menjëherë mu kujtua Uitmani kur thotë…Poezia është fjala, fjala është dhimbja, dhimbja është njeriu. Nuk e di pse mendova se ky varg i Uitmanit ishte ose duhej të ishte vargu vijues në poezinë e mësipërme të Disantos, pavarësisht se dy poetët s’kanë asnjë lidhje kohore mes tyre.

I lexon vargjet  e Disantos dhe të duket se poezia i rrjedh nëpër trup si gjaku ndër vena… Sikur ta dije
sa gjak derdh poeti
mbi fletët e bardha…   

….Vetëm atëherë/…
fillon përsëri të jetojë…

Ajo, poezia i jep kuptim qënies së saj si njeri, ajo i jep frymë jetës së saj dhe poetja e flijon këtë jetë në shërbim të poezisë, duke na kujtuar  në këtë çast thënien e Moikom Zeqos…Poezia i vret poetët….për ti bërë të pavdekshëm.  Për ti bërë të pavdekshëm…
As mit, as Zot, por Hero
 I ngjashëm me Poetin….

Heronjtë duhet tu ngjajnë poetëve dhe jo anasjelltas. Dhe me këtë rast na kujtohet thënia e  Shopenhauerit se epokat cilësohen nga martirët dhe jo nga heronjtë. Sigurisht që ja vlen të  paralelizojmë poetët me profetët të cilët kanë të përbashkët dhimbjen.

unë do të kthehem
Do bëhem poezi
Do bëhem
varg i ngrohtë i shpirtit tend
për të larë plagët në heshtje

…thotë poetja, duke na shituar, duke na ngurtësuar në vend me këtë varg sa të bukur aq dhe domethënës. Dhe më tejë vargje që të shkaktojnë një drithërimë në shpirt tek thotë…

Dua të kthehem tek ty…
të shkrihem në vargje…

Këtu lind  mendimi se…heronjve u numërohen plagët ndërsa poetëve u “matet”  dhimbja.

Zefirit do ti besoj dhimbjen…shkruan poetja te “Vetmi”, se paska një dhimbje që s’di kujt tja besojë (tregojë). Dhe këtë dhimbje e përcjell te zefiri ndërkohë që mbrujt një ëndër dhe dëshirë njerëzore plot durim   e shpresë duke na dhënë vargje  me bukuri diamanti…
Veçse koha nuk ka ndalur për mua
që në heshtje tashmë
shikoj drejt së ardhmes.

Përmëndëm shprehjen …vargje diamnati…dhe jo më kot. Poeti krijon diamante të një lloji të veçantë, diamantët poetikë, që për nga bukuria dhe fortësia janë më vitalë se diamantët natyrorë.

Natyra krijon diamantet në gjirin e saj nga trysnia mbi elementin e karbonit, poetja Disanto, nën trysninë e dhimbjes shpirtërore krijon vargun, që është po aqë i bukur dhe i fortë sa diamanti. Procesi duket i njëjtë, por ka një ndryshim, natyra e krijon diamantin duke vepruar si unitet elementësh dhe fenomenesh, poetja krijon diamantine poetik në vetmi, nën trysninë e dhimbjes së saj. Është një dhimbje e përbotëshme jo thjeshtë një dhimbje koke e dikujt, është një dhimbje gjithënjerëzore që mbartet te lexuesi me çdo varg të lexuar, është një dhimbje poetike që e ka emrin Giulia. Një dhimbje që çuditërisht kërkon ta përjetosh të tërën e jo ti shmangesh a ta mjekosh me ilaçe. Sepse është një dhimbje e bukur

Duke lexuar  librin”Nga zemra në qiell” të Disantos më lindi mendimi se “Poezi është dhimbja, jo  plaga”.

Dhe duke folur për autoren  Giulia Poli Disanto unë mund tju them se Giulia nuk është poete. Ajo është vetë poezia e mishëruar në një trup, që ka një shpirt të mbushur plot me dhimbje.

Duke lexuar librin “Nga zemra në qiell” nuk lexuam poezitë, krijime të Giulias por u njohëm me Giulian, nëpërmjet poezive. Dhe tani që e njohëm duam ta kemi gjithmon pranë . Të dëgjojmë melodinë e shpirtit dhe vargjeve të saj, të ndjejmë aromën e fjalëve dhe nëpër to, të dëgjojmë ulërimën prej luaneshe të plagosur tek mbledh forcat e fundit, për një rendje të fundit, rendje që nuk ka mbarim.

Sepse si një luaneshë e plagosur në trup e në shpirt erdhi poetja në qytetin tim.

Dhe ne dolëm ta presim si një mikeshë të vjetër.

Mirëseardhe Giulia!


Sarandë, më  14.09.2017



Nessun commento:

Posta un commento